Önemli: Sigortanın atması çoğu zaman koruma sisteminin görevini yaptığını gösterir. Sigortayı tekrar tekrar kaldırmak veya daha yüksek amperli sigorta takmak arızayı çözmez; kabloların aşırı ısınmasına ve yangın riskine yol açabilir.
Bir sigorta yalnızca belirli bir cihaz çalıştığında, yoğun kullanım sırasında veya hiçbir yük yokmuş gibi görünürken atabilir. Bu üç durumun nedenleri birbirinden farklıdır. Doğru teşhis için hangi sigortanın, ne zaman ve hangi cihazlar devredeyken attığını not etmek önemlidir.
Sigortanın Sürekli Atmasının Başlıca Nedenleri
1. Aşırı Yük
Aynı hatta fırın, ısıtıcı, ütü veya klima gibi yüksek güçlü cihazların birlikte çalışması hattın taşıma kapasitesini aşabilir. Sigorta genellikle cihazlar bir süre çalıştıktan sonra atar.
2. Kısa Devre
Hasarlı kablo, gevşek bağlantı veya arızalı cihaz faz ile nötrün temas etmesine neden olabilir. Sigorta çoğunlukla devre açılır açılmaz hızla atar.
3. Kaçak Akım
Nem, bozulmuş izolasyon veya arızalı bir cihaz akımın toprak hattına kaçmasına yol açabilir. Bu durumda çoğunlukla kaçak akım koruma anahtarı devreyi keser.
4. Arızalı Cihaz veya Tesisat
Rezistanslı cihazlar, uzatma kabloları, prizler ve eski bağlantılar arızaya neden olabilir. Sorun tek bir cihaz çıkarıldığında kaybolsa bile cihaz yeniden kullanılmamalıdır.
Hangi Koruma Elemanı Atıyor?
Panodaki küçük hat sigortalarından biri atıyorsa sorun o hatta bağlı yük veya kablolarda olabilir. Daha geniş bir bölümü kapatan kaçak akım koruma anahtarı atıyorsa izolasyon, nem veya cihaz kaçağı ihtimali değerlendirilir. Ana şalterin atması ise toplam yük veya ana besleme tarafında inceleme gerektirebilir.
Etiketi Not Edin, Panoyu Açmayın
Atan anahtarın üzerindeki etiketi ve olay anında çalışan cihazları not edin. Ancak pano kapağını sökmeyin, bağlantılara dokunmayın ve ölçü aletiyle deneme yapmayın. Gerilim kesilmiş görünse bile pano içinde enerjili bölümler bulunabilir.
Evde Yapılabilecek Güvenli Kontrol
- Yanık kokusu, duman, kıvılcım veya aşırı ısınma varsa hiçbir deneme yapmadan güvenli alana geçin.
- Elleriniz ve zemin kuruysa, yalnızca fişinden güvenle ulaşabildiğiniz taşınabilir cihazları prizden çıkarın.
- Atan sigortayı en fazla bir kez yeniden deneyin. Hemen tekrar atarsa kapalı bırakın.
- Hangi oda, priz veya cihazın devre dışı kaldığını not ederek elektrikçiye aktarın.
Bu adımlar arızayı tamir etmek için değil, arızanın hangi koşulda oluştuğunu güvenli biçimde anlamak içindir. Sabit tesisata, prize veya panoya müdahale uzman elektrikçi tarafından yapılmalıdır.
Acil Müdahale Gerektiren İşaretler
- Prizden, panodan veya cihazdan yanık plastik kokusu gelmesi
- Sigortanın kaldırıldığı anda kıvılcım sesiyle tekrar atması
- Priz, anahtar veya kabloda elle hissedilir aşırı ısınma
- Metal gövdeli cihazlarda çarpılma veya karıncalanma hissi
- Duman ya da alev görülmesi
Duman veya yangın varsa binayı güvenle terk edin ve 112'yi arayın. Elektrik kaynaklı yangına su dökmeyin.
Elektrikçi Hangi Kontrolleri Yapar?
Profesyonel kontrolde yalnızca sigorta değiştirilmez. Hattın çektiği akım, kablo kesiti, bağlantı sıcaklıkları, izolasyon direnci, topraklama sürekliliği ve kaçak akım koruması birlikte değerlendirilir. Gerekirse cihazlar tek tek ayrılarak arızanın tesisattan mı cihazdan mı kaynaklandığı belirlenir.
Yük Ölçümü
Hattın gerçek akımı ölçülür ve sigorta-kablo uyumu kontrol edilir.
İzolasyon Testi
Hasarlı veya nem almış kablo bölümleri uygun cihazla araştırılır.
Termal Kontrol
Gevşek bağlantıların oluşturduğu anormal sıcak noktalar tespit edilir.
Sorunun Tekrarlamasını Önlemek
- Yüksek güçlü cihazları rastgele çoklayıcı ve uzatma kablolarıyla aynı hatta toplamayın.
- Isınan, gevşeyen veya renk değiştiren prizleri kullanmayı bırakın.
- Kaçak akım koruma anahtarını üretici talimatına göre düzenli test ettirin.
- Yeni cihaz eklenirken hattın ve sigortanın uygunluğunu kontrol ettirin.
- Sigorta amperini kablo hesabı yapılmadan kesinlikle yükseltmeyin.
Sık Sorulan Sorular
Sigortayı kaç kez kaldırabilirim?
Bir kez denendiğinde tekrar atıyorsa kapalı bırakın. Art arda kaldırmak kısa devreyi ve ısınmayı ağırlaştırabilir.
Sadece fırın çalışınca atıyorsa sorun tesisatta mı?
Fırının kendisi, prizi, bağlantı hattı veya toplam yük kaynaklı olabilir. Cihazı kullanmayı bırakıp hem cihazın hem hattın ölçülmesi gerekir.
Daha yüksek amperli sigorta takmak çözüm olur mu?
Hayır. Kablo kesiti ve proje uygunluğu hesaplanmadan sigortayı büyütmek kablonun sigortadan önce ısınmasına neden olabilir.